عدو و قوم عدو ، و كذلك : كفور و شكور ، و كذلك جريح و قتيل . قوله : * ( وَإِذا كُنْتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلاةَ ) * ، قوله : * ( فِيهِمْ ) * ، أى في الضاربين في الارض . حق تعالى گفت : يا محمد ! اگر تو در ميان اين مسافران و مجاهدان باشى كه ايشان از دشمن ترسند ، و خواهى تا نماز جماعت كنى براى ايشان بر اين ترتيب بايد كردن : نماز كنى به ( 1 ) ايشان قصر مسافر دون قصر خائف كه او را شدّت خوف نباشد ، اغنى از نقصان اركان نماز و اقتصار در ركوع و سجود بر ايماء ، بل دو ركعت نماز كنى براى ايشان - چنان كه شرح دهيم - و اين به دو شرط باشد : يكى آن كه : در مسلمانان كثرتى باشد كه چون دو فرقه بباشند هر يكى از ايشان در برابر دشمن مقاومت توانند كردن . دگر آن كه : دشمن در خلاف جهت قبله باشد ، چون اين دو شرط باشد رسول - صلى اللَّه عليه و على آله - يا امام كه نايب رسول باشد ، يا كسى كه نايب امام باشد در جهاد در نماز ايستد و تكبير احرام بكند ( 2 ) ، و گروهى بيايند و در قفاى او بايستند و نماز ببندند با او ، و گروهى ديگر در برابر دشمن با سلاح مقاومت مىكنند با ايشان ، و امام با اينان ( 3 ) يك ركعت نماز بكند و به دوم برخيزد و « الحمد » بخواند و سورتى دراز ، و اين قوم كه در قفاى او باشند آن ركعت مخفّف كنند و بنشينند و سلام باز دهند و بروند و به جاى آن فرقت ( 4 ) بايستند در برابر دشمن ، و ايشان بيايند و به قفاى امام آيند و تكبير ببندند و آن يك ركعت با امام بكنند . چون امام به تشهّد بنشيند ، تشهّد ( 5 ) مطوّل كند تا ايشان برخيزند و يك ركعت ديگر ضمّ كنند با آن ركعت و بنشينند تشهد خفيف خوانند ، و امام با ايشان سلام باز دهد ، فرقهء اوّل را تكبير باشد و دوم ( 6 ) را تسليم . و اگر نماز ( 7 ) شام بود هم اين ترتيب باشد جز كه ( 8 ) اگر امام خواهد [ 337 - پ ] به فرقهء اول يك ركعت كند و به فرقهء دوم ( 9 ) دو ركعت ، و اگر خواهد به فرقهء اول دو ركعت

--> ( 1 ) . مر : نماز كن يا . ( 2 ) . مر : بگويد . ( 3 ) . لب ، مر : با ايشان . ( 4 ) . مر : آن گروهى ديگر . ( 5 ) . مر را . ( 9 - 6 ) . مر : دويم . ( 7 ) . آج ، لب نماز . ( 8 ) . مر : جز آن كه .